Financieel totaalbeeld
In het financieel totaalbeeld laten we het gewijzigde totaalbeeld zien van de begroting na vaststelling van de Voorjaarsnota 2026. Ook staat er een overzicht van de voorgestelde wijzigingen per ambitie. Dit is uitgesplitst naar exploitatie en reservemutaties. Ook geven we inzicht in hoe de investeringen ervoor staan en welke middelen we uit gaan geven aan groot onderhoud (voorzieningen).
Exploitatie
In de Voorjaarsnota staat een totaal aan lasten van € 1.233,4 miljoen. De baten bedragen € 1.064,9 miljoen. Het verschil van € 168,5 miljoen wordt gedekt door de inzet van bestemmingsreserves en de algemene vrije reserve.
De Begroting 2026 heeft een lastentotaal van € 1.147,9 miljoen. In deze Voorjaarsnota wordt dit verhoogd met € 85,5 miljoen tot € 1.233,4 miljoen. De Begroting 2026 heeft een batentotaal van € 1.039 miljoen. In deze Voorjaarsnota wordt dit verhoogd met € 25,9 miljoen tot € 1.064,9 miljoen.
(bedragen x €1 miljoen) | Lasten | Baten | Saldo lasten en baten | Toevoeging reserves | Onttrekking reserves | Mutaties reserves | Resultaat |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
1 Samenwerken aan Zuid-Holland | 35,1 | 0,4 | 34,7 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 34,7 |
2 Bereikbaar Zuid-Holland | 434,4 | 22,4 | 412,0 | 2,7 | 35,6 | -33,0 | 379,0 |
3 Schone energie voor iedereen | 69,8 | 10,8 | 59,0 | 0,0 | 43,4 | -43,4 | 15,6 |
4 Een welvarend Zuid-Holland | 90,8 | 7,1 | 83,7 | 0,7 | 7,1 | -6,4 | 77,4 |
5 Gezonde natuur, toekomstbestendig watersysteem en vitale landbouw | 230,8 | 58,5 | 172,4 | 43,5 | 91,4 | -47,9 | 124,4 |
6 Sterke steden en dorpen in Zuid-Holland | 81,6 | 6,9 | 74,7 | 0,0 | 31,9 | -31,9 | 42,8 |
7 Gezond en veilig Zuid-Holland | 130,3 | 15,4 | 115,0 | 0,6 | 6,4 | -5,8 | 109,2 |
- Bedrijfsvoering, Financiën en organisatie | 146,8 | 4,6 | 142,2 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 142,2 |
- Overzicht Algemene middelen | 13,8 | 939,0 | -925,2 | 22,5 | 22,6 | -0,2 | -925,4 |
Totaal | 1233,4 | 1064,9 | 168,5 | 69,9 | 238,4 | -168,5 | 0,0 |
Totaal reserves per ambitie
Reservenaam | Toevoeging | Onttrekking | Saldo mutaties |
|---|---|---|---|
2 Bereikbaar Zuid-Holland | |||
Bereikbaarheid | 2,7 | 24,8 | -22,1 |
Investeringsagenda 2026-2030 | 0,0 | 10,5 | -10,5 |
3 Schone energie voor iedereen | |||
Egalisatiereserve lastneming subsidies | 0,0 | 1,2 | -1,2 |
Investeringsagenda 2026-2030 | 0,0 | 1,3 | -1,3 |
Warmteleiding Warmtelinq | 0,0 | 40,9 | -40,9 |
4 Een welvarend Zuid-Holland | |||
Egalisatiereserve lastneming subsidies | 0,0 | 2,0 | -2,0 |
Interreg-cofinanciering EFRO | 0,0 | 1,9 | -1,9 |
Investeringsagenda 2026-2030 | 0,0 | 1,0 | -1,0 |
Life Sciences & Health | 0,0 | 0,3 | -0,3 |
Versterking economie | 0,7 | 1,5 | -0,8 |
5 Gezonde natuur, toekomstbestendig watersysteem en vitale landbouw | |||
Beheerplannen Natura 2000 en PAS | 0,0 | 1,5 | -1,5 |
Egalisatiereserve lastneming subsidies | 0,0 | 0,9 | -0,9 |
Geen lege handen voor de landbouw | 0,0 | 0,3 | -0,3 |
Groene ambities | 0,0 | 8,9 | -8,9 |
Investeringsagenda 2026-2030 | 0,0 | 40,0 | -40,0 |
NatuurNetwerk Nederland | 0,0 | 30,9 | -30,9 |
Project duurzame ontwikkeling Zuidplaspolder | 0,0 | 0,3 | -0,3 |
Reserve Ontwikkelopgave natuur | 3,5 | 4,5 | -1,1 |
Strategische reserve Landelijk gebied als onderdeel van de Investeringsagenda 2026-2030 | 40,0 | 3,0 | 37,0 |
6 Sterke steden en dorpen in Zuid-Holland | |||
Egalisatiereserve lastneming subsidies | 0,0 | 8,5 | -8,5 |
Subsidieregeling Wonen Zuid-Holland | 0,0 | 23,4 | -23,4 |
7 Gezond en veilig Zuid-Holland | |||
Egalisatiereserve lastneming subsidies | 0,0 | 0,1 | -0,1 |
Groene ambities | 0,0 | 1,4 | -1,4 |
Investeringsagenda 2026-2030 | 0,0 | 0,3 | -0,3 |
Meerjarenplan Bodem, ondergrond en grondwater | 0,6 | 4,0 | -3,4 |
Project duurzame ontwikkeling Zuidplaspolder | 0,0 | 0,2 | -0,2 |
- Overzicht Algemene middelen | |||
Algemene vrije reserve | 0,0 | 3,6 | -3,6 |
Investeringsagenda 2026-2030 | 3,5 | 19,0 | -15,6 |
Subsidieregeling Wonen Zuid-Holland | 19,0 | 0,0 | 19,0 |
Eindtotaal | 69,9 | 238,4 | -168,5 |
Mutaties in de Voorjaarsnota ten opzichte van de Begroting
Onderstaande tabel laat de wijzigingen zien die in de Voorjaarsnota 2026 worden voorgesteld ten opzichte van de Begroting 2026. Dit gaat om wijzigingen in de lasten en de baten, om wijzigingen in de toevoegingen en om onttrekkingen aan de reserves. Het totaalsaldo in de kolom 'Saldo lasten en baten' wordt gedekt door de bestemmingsreserves en/of de algemene vrije reserve. Deze verrekening vindt ook plaats voor tussentijdse wijzigingen op het begrotingssaldo. Dat is ook de verklaring voor het totaalsaldo in de kolom 'Resultaat' dat gelijk is aan 0.
(bedragen x €1 miljoen) | Lasten | Baten | Saldo lasten en baten | Toevoeging reserves | Onttrekking reserves | Mutaties reserves | Resultaat |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
1 Samenwerken aan Zuid-Holland | 8,8 | 0,2 | 8,6 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 8,6 |
2 Bereikbaar Zuid-Holland | 0,9 | -4,8 | 5,7 | 0,0 | 9,1 | -9,1 | -3,4 |
3 Schone energie voor iedereen | 4,4 | 4,0 | 0,3 | 0,0 | 2,5 | -2,5 | -2,2 |
4 Een welvarend Zuid-Holland | 2,2 | 1,1 | 1,2 | 0,7 | 2,6 | -1,9 | -0,7 |
5 Gezonde natuur, toekomstbestendig watersysteem en vitale landbouw | 41,8 | -1,0 | 42,8 | 22,5 | 43,3 | -20,8 | 22,1 |
6 Sterke steden en dorpen in Zuid-Holland | 25,1 | 2,0 | 23,1 | 0,0 | 18,5 | -18,5 | 4,7 |
7 Gezond en veilig Zuid-Holland | 10,2 | 2,7 | 7,5 | 0,0 | 3,1 | -3,1 | 4,4 |
- Bedrijfsvoering, Financiën en organisatie | 5,2 | 0,1 | 5,2 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 5,2 |
- Overzicht Algemene middelen | -13,2 | 21,7 | -34,9 | 18,8 | 22,6 | -3,8 | -38,7 |
Totaal | 85,5 | 25,9 | 59,6 | 42,1 | 101,7 | -59,6 | 0,0 |
Meerjarige mutaties in de Voorjaarsnota ten opzicht van de Begroting
In deze Voorjaarsnota zijn verschillende bijstellingen opgenomen met een meerjarig financieel effect. Deze bijstellingen volgen vanuit geactualiseerde planningen en verwachte bestedingsritmes en dragen bij aan een meer realistische begroting (realisatiekracht). Onderstaande tabel toont de omvang van de mutaties voor de periode tot en met 2030 voor de lasten, baten en de mutaties in de reserves.
(bedragen x € 1 miljoen) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|---|
Lasten | 85,5 | 62,1 | 110,9 | 49,9 | 17,2 |
Baten | 25,9 | 49,9 | 80,4 | 42,7 | 12,1 |
Totaal lasten en baten | 59,6 | 12,2 | 30,5 | 7,3 | 5,1 |
Toevoeging reserves | 42,1 | -16,3 | 8,9 | 4,8 | 1,2 |
Onttrekking reserves | 101,7 | -4,1 | 39,4 | 12,1 | 6,3 |
Totaal reserves | -59,6 | -12,2 | -30,5 | -7,3 | -5,1 |
Resultaat | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 |
Toelichting
Lasten
Via deze Voorjaarsnota worden de lasten per saldo verhoogd in 2026 met € 85,5 miljoen. Een deel hiervan, € 27 miljoen, betreft de lasten die uit de Investeringsagenda voortvloeien. Het resterende deel betreft nieuwe financiële ontwikkelingen en de inzet van middelen die beschikbaar zijn gekomen in de September- en Decembercirculaire. Enkele voorbeelden hiervan zijn:
- Binnen ambitie 1 worden middelen ingezet voor het onderwerp openbaar bestuur. Deze middelen komen uit 2025 via de beklemmingen jaarrekening 2025 en extra inzet voor Omgevingsbeleid en voor het jubileumfonds Koningspaar (totaal € 3,9 miljoen).
- Binnen ambitie 3 worden er verschillende middelen onttrokken uit overlopende passiva en extra inzet voor gemeenschapskracht en inzet voor eerder verstrekte subsidies (€ 4,8 miljoen).
- Binnen de ambitie 5 worden de middelen ingezet voor het ambitiedoel Gezonde natuur in totaal voor € 15,7 miljoen voor de projecten onder andere Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied (ZH-PLG), Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer, subsidieregeling boerenlandvogels, bods en bomen.
- In ambitie 5 vindt er ook extra inzet plaats voor het Faunabeheer (€ 7,8 miljoen) en Subsidiestelsel Natuur- en Landschapsbeheer (SNL) (€ 5 miljoen).
- Binnen ambitie 6 worden middelen ingezet voor het onderwerp volkshuisvesting. Deze middelen komen uit 2025 via de beklemmingen jaarrekening 2025 en via onttrekkingen uit de bestemmingsreserves (€ 12 miljoen).
- Binnen ambitie 6 worden extra Rijksmiddelen ingezet voor Asielopvang, Flexpool Woondeals (€ 3 miljoen).
- Binnen ambitie 7 vindt er een extra inzet plaats door latere inzet van eerder verstrekte subsidies, een extra dotatie aan de voorziening groot onderhoud recreatiegebieden en de inzet van middelen uit de bestemmingsreserve Bodem (€ 7,1 miljoen).
Baten
De hogere baten in 2026 en verder betreffen met name de ontvangen decentralisatie-uitkeringen en verhogingen van de accres via de September- en Decembercirculaire van het provinciefonds en de positieve bijstellingen op de motorrijtuigenbelasting.
Mutaties reserves
Een deel van de bijstellingen in met name de lastenbudgetten wordt verrekend met de daarbij behorende bestemmingsreserves.
Inzicht in investeringen
De provincie Zuid-Holland investeert jaarlijks vele miljoenen euro’s. Denk aan (vaar)wegen, fietspaden, bushaltes en andere voorzieningen voor openbaar vervoer. Maar ook aan de eigen gebouwen van de provincie zoals het provinciehuis, de steunpunten en automatisering (ict). Een groot deel van deze investeringen wordt op de balans verantwoord onder de materiële vaste activa. De provincie investeert ook in andere categorieën zoals immateriële vaste activa (waaronder kosten van onderzoek en ontwikkeling en bijdragen in activa van derden) en financiële vaste activa (waaronder kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen).
Voor dergelijke investeringen stellen Provinciale Staten een investeringskrediet vast met een budgetplafond, een afbakening van wat er moet gebeuren (scope) en een einddatum waarop het project naar verwachting gereed is. Voor veel investeringskredieten, vooral bij bereikbaarheid, geldt dat de looptijd van het krediet meerdere jaren kan zijn. Op basis van de projectplanning wordt vervolgens per investeringskrediet geraamd welke bedragen (uitgaven en inkomsten) we in welk jaar verwachten. Tijdens het project leveren verschillende rapportages informatie op over de voortgang. Op basis daarvan stellen we de ramingen van de uitgaven en inkomsten per jaarschijf bij. Hierbij worden het totaal van het kredietbudget en de vastgestelde einddatum niet overschreden. Als we verwachten dat dat laatste toch gaat gebeuren dan vindt hierover nadrukkelijk besluitvorming plaats door Provinciale Staten.
Toelichting
Investeringsprojecten met een einddatum van 2026 worden bij jaarrekening 2026 gereed gemeld. Vanaf 2027 schrijven we daar op af. Bovenstaande grafiek laat zien welk bedrag we in 2026 naar verwachting gereed melden. Hierbij geldt dat die projecten vaak in de jaren hiervoor zijn gestart en dit jaar klaar zijn. De grafiek laat zien dat in deze Voorjaarsnota de omvang van de verwachte gereed melding aan investeringen toeneemt met ongeveer € 40 miljoen ten opzichte van de begroting. Deze toename wordt als volgt verklaard:
- In Ambitie 2 verhogen wij de investeringsramingen met € 22,8 miljoen. Dit betreft voor € 19,2 miljoen het onderdeel aanleg en verbetering en € 3,6 miljoen het onderdeel beheer en onderhoud. Dit betreft met name de beoogde afronding van projecten die eerder in 2025 waren geraamd.
- In het Overzicht Organisatie is € 16,9 miljoen toegevoegd vanuit het MeerJarenOnderhoudsProgramma gebouwen (MJOP). Deze middelen waren niet besteed in 2025. Bij Najaarsnota 2026 wordt de inzet van dit krediet meerjarig geactualiseerd. Dan is namelijk een nieuwe meerjarige raming bekend van het onderhoudsprogramma.
- In het Overzicht Organisatie is € 0,8 miljoen toegevoegd voor ICT-hardware investeringen. Deze middelen waren eerder geraamd in 2027, maar worden in 2026 uitgegeven.
Meer toelichting hierop is te vinden in bijlage 3 'Prognose gereedmelding investeringen'.
Toelichting
Bovenstaande grafiek laat zien welk bedrag we in 2026 naar verwachting uitgeven op investeringsprojecten. Hierbij geldt dat een groot deel pas in komende jaren klaar is. De grafiek laat zien dat in deze Voorjaarsnota de omvang van de verwachte investeringsuitgaven toeneemt met € 3 miljoen ten opzichte van de begroting. Dit betreft vooral de actualisatie van de verwachte uitgaven aan grootschalig onderhoud van (vaar)wegen, oevers en enkele bruggen.
Inzicht in voorzieningen groot onderhoud
Er zijn drie voorzieningen voor toekomstige uitgaven aan groot onderhoud:
- Voorziening groot onderhoud infrastructuur;
- Voorziening groot onderhoud vaarwegen;
- Voorziening groot onderhoud provinciale recreatiegebieden.
De voorzieningen worden jaarlijks gevuld via een storting (dotatie). De stortingen in de voorzieningen zijn begroot in de exploitatie in de ambities. De uitgaven aan groot onderhoud worden direct ten laste van de voorzieningen geboekt. Deze uitgaven zijn gebaseerd op het onderliggende meerjarenonderhoudsprogramma.
Toelichting
Bovenstaande tabel toont de raming van de uitgaven over het lopende jaar. Het meerjarenperspectief is te vinden in de begroting 2026. In de begroting 2026 waren de totale uitgaven aan groot onderhoud via de voorzieningen geraamd op € 99,8 miljoen. In de Voorjaarsnota stellen we dit bij met € 9,7 miljoen tot € 109,5 miljoen. De bijstelling betreft een andere fasering op de uitgaven op het onderhoud Infrastructuur van € 5,0 miljoen en een andere fasering op de uitgaven op onderhoud vaarwegen van € 4,8 miljoen.
Inzicht in Investeringsagenda 2026-2030
Voor-stel | Naam voorstel | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | Totaal ingezet | Totaal toegekend | Resterend |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Stand reserve investeringsagenda | 120,0 | 100,9 | 91,6 | 80,0 | 70,7 | ||||
Extra storting in investeringsagenda | 3,5 | 3,5 | 3,5 | - | |||||
Stand reserve investeringsagenda na extra storting | 123,5 | 100,9 | 91,6 | 80,0 | 70,7 | ||||
a. | Aanpak knelpunten (hoofd-) fietsnetwerk | -10,0 | -10,0 | 10,0 | - | ||||
b. | Aansluiting N215 – N498 | -0,5 | -0,5 | 0,5 | - | ||||
c. | Uitvoering Actieplan Geluid (stil asfalt) | -0,3 | -0,5 | -0,5 | -0,3 | -1,5 | 1,5 | - | |
d. | Investering in Beter benutten: Bedrijfsverplaatsings- en herstructureringsfonds | - | 10,0 | 10,0 | |||||
e. | Versterking regionaal investeringskapitaal start-ups, scale-ups en innovatief mkb | - | 11,3 | 11,3 | |||||
f. | Tegengaan netcongestie in Zuid-Holland | -1,3 | -4,7 | -4,3 | -3,8 | -2,5 | -16,6 | 16,6 | - |
g. | Novex Rotterdamse Haven | -1,0 | -1,2 | -1,2 | -1,2 | -4,6 | 4,6 | - | |
h. | Strategische Reserve Landelijk Gebied | -3,0 | -3,0 | -2,5 | -0,1 | -0,1 | -8,7 | 40,0 | 31,3 |
i. | Aanvullend (subsidie) budget Wonen 2027-2030 | -6,5 | -6,5 | 19,0 | 12,5 | ||||
j. | Groenblauwe netwerk | -3,0 | -4,0 | -3,0 | -10,0 | 10,0 | - | ||
Totaal resterend investeringsagenda | 100,9 | 91,6 | 80,0 | 70,7 | 65,2 | -58,3 | 123,4 | 65,1 | |
Toekenning arbeidscapaciteit | -4,4 | -4,4 | -4,5 | -4,4 | -4,1 | -21,8 | 21,9 | 0,1 | |
Totaal investeringsagenda incl. AC | 96,5 | 87,2 | 75,5 | 66,3 | 61,0 | -80,1 | 145,3 | 65,2 |
Via het amendement 910 op de Kadernota 2026 is € 120 miljoen gestort in de bestemmingsreserve ‘Investeringsagenda 2026-2030’. De voorstellen in het Statenvoorstel Investeringsagenda 2026-2030 tellen op tot € 142,2 miljoen. In dit bedrag is een beoogde kapitaalstorting opgenomen van € 30 miljoen (voorstel e., Versterking regionaal investeringskapitaal start-ups, scale-ups en innovatief mkb). Bij een kapitaalstorting ontvangt de provincie aandelen die voor hetzelfde bedrag op de balans worden verantwoord als financiële vaste activa. Voor deze kapitaalstorting hanteren we een risicoreservering van 37,5% = € 11,25 miljoen die toegevoegd dient te worden aan de bufferreserve weerstandscapaciteit. Dat betekent dat conform het aangenomen Statenvoorstel de benodigde middelen in de bestemmingsreserve ‘Investeringsagenda 2026-2030’ zijn aangevuld met € 3,5 miljoen tot een totaal van € 123,5 miljoen. Daarnaast is een bedrag van € 21,9 miljoen aan extra arbeidscapaciteit beschikbaar gesteld. Dit zorgt voor een totaal aan toegekende middelen van circa € 145,3 miljoen.
De middelen voor voorstellen d. en e. (risicoreservering van 37,5% over € 30 miljoen = € 11,25 miljoen) staan nog in de reserve Investeringsagenda 2026-2030. De resterende middelen voor voorstellen h. en i. staan in de betreffende bestemmingsreserves.